(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.80. అధ్యాయః 080
అశ్వమేధపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
చిత్రాంగదయా రణాంగణనిపతితపతిపుత్రదర్శనజశోకాతిరేకేణ మోహాధిగమః॥ 1 ॥ తథా సంజ్ఞోపలంభే ఉలూపీంప్రత్యుపాలంభ గర్భవచనం॥ 2 ॥ తతశ్చిరాల్లుబ్ధసంజ్ఞేన బభ్రువాహనేనాత్మోపాలంభనపూర్వకం ప్రాయోపవేశనం॥ 3 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

తతో బహుతరం భీరర్విలప్య కమలేక్షణా।
ముమోహ దుఃఖసంతప్తా పపాత చ మహీతలే॥ 14-80-1(94726)
ప్రతిలభ్య చ సా సంజ్ఞాం దేవీ దివ్యవపుర్ధరా।
ఉలూపీం పన్నగసుతాం దృష్ట్వేదం వాక్యమబ్రవీత్॥ 14-80-2(94727)
ఉలూపి పశ్య భర్తారం శయానం నితం రణే।
త్వత్కృతే మమ పుత్రేణ బాణేన సమితింజయం॥ 14-80-3(94728)
నను త్వమార్యధర్మజ్ఞా నను చాసి పతివ్రతా।
యత్త్వత్కృతేఽయం పతితః పతిస్తే నిహతో రణే॥ 14-80-4(94729)
కింను మందేఽపకరాద్ధోఽయం యది తేఽద్య ధనంజయః।
క్షమస్వ యాచ్యమానా వై జీవయస్వ ధనంజయం॥ 14-80-5(94730)
నను త్వమార్యే ధర్మజ్ఞే త్రైలోక్యవిదితా శుభే।
యద్ధాతయిత్వా పుత్రేణ భర్తారం నానుశోచసి॥ 14-80-6(94731)
నాహం శోచామి తనయం హతం పన్నగనందిని।
పతిమేవ తు శోచామి యస్యాతిథ్యమిదం కృతం॥ 14-80-7(94732)
ఇత్యుక్త్వా సా తదా దేవీములూపీం పన్నగాత్మజాం।
భర్తారమభిగంయేదమిత్యువాచ యశస్వినీ॥ 14-80-8(94733)
ఉత్తిష్ఠ కురుముఖ్యస్య ప్రియముఖ్య మమ ప్రియ।
అయమశ్వో మహాబాహో మయో తే పరిమోక్షితః॥ 14-80-9(94734)
నను త్వయా నామ విభో ధర్మరాజస్య యజ్ఞియః।
అయమశ్వోఽనుసర్తవ్యః స శేషే కిం మహీతలే॥ 14-80-10(94735)
త్వయి ప్రాణా మమాయత్తాః కురూణాం కురునందన।
స కస్మాత్ప్రాణదోఽన్యేషాం ప్రాణాన్సంత్యక్తవానసి॥ 14-80-11(94736)
ఉలూపి సాధు పశ్యేమం పతిం నిపతితం భువి।
పుత్రం చేమం సముత్సాద్య ఘాతయిత్వా న శోచసి॥ 14-80-12(94737)
కామం స్వపితు బాలోఽయం భూమౌ మృత్యువశం గతః।
లోహితాక్షో గుడాకేశో విజయః సాధు జీవతు॥ 14-80-13(94738)
నాపరాధోఽస్తి సుభగే నరాణాం బహుభార్యతా।
ప్రమదానాం భవత్యేష మా తే భూద్బుద్ధిరీదృశీ॥ 14-80-14(94739)
సఖ్యం చైతత్కృతం ధాత్రా శశ్వదవ్యయమేవ తు।
సఖ్యం సమభిజానీహి సత్యం సంగతమస్తు తే॥ 14-80-15(94740)
పుత్రేమ ఘాతయిత్వైనం పతిం యది న మేఽద్య వై।
జీవంతం దర్శయస్యద్య పరిత్యక్ష్యామి జీవితం॥ 14-80-16(94741)
సాఽహం దుఃఖాన్వితా దేవి పతిపుత్రవినాకృతా।
ఇహైవ ప్రాయమాశిష్యే ప్రేక్షంత్యాస్తే న సంశయః॥ 14-80-17(94742)
ఇత్యుక్త్వా పన్నగసుతాం సపత్నీ చైత్రవాహనీ।
తతః ప్రాయముపాసీనా తూష్ణీమాసీజ్జనాధిప॥ 14-80-18(94743)
తతో విలప్య విరతా భర్తుః పాదౌ ప్రగృహ్య సా।
ఉపవిష్టా భవద్దీనా సోచ్ఛ్వాసం పుత్రమీక్షతీ॥ 14-80-19(94744)
తతః సంజ్ఞాం పునర్లబ్ధ్వా స రాజా బభ్రువాహనః।
మాతరం తామథాలోక్య రణభూమావథాబ్రవీత్॥ 14-80-20(94745)
ఇతో దుఃఖతరం కింను యన్మే మాతా సుఖైధితా।
భూమౌ నిపతితం వీరమనుశేతే మృతం పతిం॥ 14-80-21(94746)
నిహంతారం రణేఽరీణాం సర్వశస్త్రభృతాం వరం।
మయా వినిహతం సంఖ్యే ప్రేక్షతే దుర్మరం బత॥ 14-80-22(94747)
అహోఽస్యా హృదయం దేవ్యా దృఢం యన్న విదీర్యతే।
వ్యూఢోరస్కం మహాబాహుం ప్రేక్షంత్యా నిహతం పతిం॥ 14-80-23(94748)
దుర్మరం పురుషేణేహ మన్యే కాలే హ్యనాగతే।
యత్ర నాహం న మే మాతా న వియుక్తౌ స్వజీవితాత్॥ 14-80-24(94749)
హాహా ధిక్కురువీరస్య కిరీటం కాంచనం భువి।
అపవిద్ధం హతస్యేహ మయా పుత్రేమ పశ్యత॥ 14-80-25(94750)
భోభో పశ్యత మే వీరం పితరం బ్రాహ్మణా భువి।
శయానం వీరశయనే మయా పుత్రేణ పాతితం॥ 14-80-26(94751)
బ్రాహ్మణాః కురుముఖ్యస్య యే ముక్తా హయసారిణః।
కుర్వంతి శాంతిం కామస్య రణే యోఽయం మయా హతః॥ 14-80-27(94752)
వ్యాదిశంతు చ కిం విప్రాః ప్రాయశ్చిత్తమిహాద్య మే।
ఆనృశంసస్య పాపస్య పితృహంతూ రణాజిరే॥ 14-80-28(94753)
దుశ్చరా ద్వాదశ సమా హత్వా పితరమద్య వై।
మమేహ సునృశంసస్య సంవీతస్యాస్య చర్మణా॥ 14-80-29(94754)
శిరఃకపాలే చాస్యైవ భుంజతః పితురద్య మే।
ప్రాయశ్చిత్తం హి నాస్త్యన్యద్ధత్వాఽద్య పితరం మమ॥ 14-80-30(94755)
పశ్య నాగోత్తమసుతే భర్తారం నిహతం మయా।
కృతం ప్రియం మయా తేఽద్య నిహత్య సమరేఽర్జునం॥ 14-80-31(94756)
సోఽహమద్య గమిష్యామి గతిం పితృనిషేవితాం।
న శక్నోంయాత్మనాఽఽత్మానమహం దారయితుం శుభే॥ 14-80-32(94757)
సా త్వం మయి మృతే మాతస్తథా గాండీవధన్వని।
భవ ప్రీతిమతీ దేవి సత్యేనాత్మానమాలభే॥ 14-80-33(94758)
ఇత్యుక్త్వా స తతో రాజా దుఃఖశోకసమాహతః।
ఉపస్పృశ్య మహారాజ దుఃఖాద్వచనమబ్రవీత్॥ 14-80-34(94759)
శృణ్వంతు సర్వభూతాని స్థావరాణి చరాణి చ।
త్వం చ మాతర్యథా సత్యం బ్రవీమి భుజగోత్తమే॥ 14-80-35(94760)
యది నోత్తిష్ఠతి జయః పితా మే నరసత్తమః।
అస్మిన్నేవ రణోద్దేశే శోషయిష్యే కలేవరం॥ 14-80-36(94761)
నహి మే పితరం హత్వా నిష్కృతిర్విద్యతే క్వచిత్।
నరకం ప్రతిపత్స్యామి ధ్రువం గురువధార్దితః॥ 14-80-37(94762)
వీరం హి క్షత్రియం హత్వా గోశతేన ప్రముచ్యతే।
పితరం తు నిహత్యైవం దుర్లభా నిష్కృతిర్మమ॥ 14-80-38(94763)
ఏత ఏకో మహాతేజాః పాండుపుత్రో ధనంజయః।
పితా చ మమ ధర్మాత్మా తస్య మే నిష్కృతిః కుతః॥ 14-80-39(94764)
ఇత్యేవముక్త్వా నృపతే ధనంజయసుతో నృపః।
ఉపస్పృశ్యాభవత్తూష్ణీం ప్రాయోపేతో మహామతిః॥ ॥ 14-80-40(94765)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి అనుగీతాపర్వణి అశీతితమోఽధ్యాయః॥ 80 ॥

Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Footnotes
7-80-27 కామస్యతి కాం అస్యేతి చ్ఛేదః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.